Schildklierproblemen bij katten: ’s nachts luid miauwen, meer eten en afvallen

Het is 3 uur ’s nachts en je oudere kat staat luid te jammeren in de gang. Overdag eet hij alles wat los en vast zit, maar toch wordt hij steeds magerder. Je denkt misschien: ouderdom, of gewoon een kat met praatjes. Toch zijn dit kenmerkende signalen van een te snel werkende schildklier (hyperthyreoïdie), een van de best behandelbare aandoeningen bij oudere katten.

Wat is hyperthyreoïdie?

De schildklieren zitten in de hals en maken hormonen die de stofwisseling regelen. Bij hyperthyreoïdie produceren ze te veel hormoon, bijna altijd door een goedaardige woekering (dus geen kanker). Het lichaam draait op volle toeren: het hart klopt sneller, energie wordt te snel verbruikt en veel organen ondervinden daar de gevolgen van.

Het is de meest voorkomende hormonale (endocriene) aandoening bij katten en komt vooral voor bij katten ouder dan 8 tot 10 jaar. De aandoening wordt gemeld bij ongeveer 1 op de 10 katten ouder dan tien jaar.

De signalen

De signalen zijn in het begin meestal subtiel en worden in de loop van weken of maanden duidelijker:

• afvallen ondanks meer eten, het meest voorkomende signaal
• een enorme eetlust, bedelen en eten stelen
• meer drinken en plassen
• onrust, hyperactiviteit of angst
• braken of diarree
• een onverzorgde, vettige of vervilte vacht
• een snelle hartslag, soms ook een snellere ademhaling
• meer van zich laten horen: luid miauwen of jammeren, vaak ’s nachts

Waarom dat nachtelijke gemiauw?

Veel baasjes merken eerst het geluid op: een oudere kat die ineens ’s nachts begint te miauwen of jammeren, vaak luid en aanhoudend. Vermoedelijk komt dat door de onrust en de overactiviteit die het teveel aan schildklierhormoon veroorzaakt. Maar nachtelijk gemiauw bij een oudere kat kan ook andere oorzaken hebben: hoge bloeddruk, veranderingen in het denkvermogen (een vorm van kattendementie), gehoorverlies, pijn of gewoon behoefte aan aandacht. Laat je kat daarom nakijken door de dierenarts in plaats van te gokken.

Waarom behandelen belangrijk is: de complicaties

Zonder behandeling kan hyperthyreoïdie leiden tot:

• hartaandoeningen, doordat het hart te lang te hard moet werken;
• hoge bloeddruk, die schade kan veroorzaken aan de ogen (waaronder plotselinge blindheid door netvliesloslating), de nieren en de hersenen;
• ernstig gewichts- en spierverlies.

Het goede nieuws: met een vroege behandeling zijn de meeste van deze complicaties te voorkomen.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

Meestal met een eenvoudig bloedonderzoek dat de hoeveelheid schildklierhormoon meet (totaal T4). Bij sommige katten, vooral in een vroeg stadium of als ze ook andere aandoeningen hebben, is de uitslag niet doorslaggevend. Je dierenarts kan dan extra onderzoek doen, zoals een meting van vrij T4. Meestal controleert je dierenarts ook de bloeddruk, de nieren en het hart.

Waarom de nieren belangrijk zijn: een te snel werkende schildklier verhoogt de bloedtoevoer naar de nieren en kan daardoor een nierziekte verbergen. Zodra de schildklier onder controle is, kan een al bestaand nierprobleem aan het licht komen. Daarom controleren dierenartsen de nierwaarden vóór en tijdens de behandeling. Vaak beginnen ze met tabletten om te kijken hoe de nieren reageren.

De vier behandelmogelijkheden

Behandeling	Hoe werkt het?	Goed om te weten
Tabletten (methimazol / thiamazol)	Remmen de aanmaak van schildklierhormoon	Dagelijks nodig, een leven lang. Ook verkrijgbaar als gel die je aan de binnenkant van de oorschelp smeert, voor katten die geen pillen willen innemen. Regelmatig bloedonderzoek is nodig
Jodiumarm dieetvoer	De schildklier heeft jodium nodig om hormoon te maken	De kat mag uitsluitend dit voer eten. Dat is lastig in een huishouden met meerdere katten of bij katten die buiten komen
Operatie	Verwijdert de aangetaste schildklier(en)	Hiervoor is volledige narcose nodig. Die brengt meer risico’s mee bij oudere katten met hart- of nierproblemen
Radioactief jodium (I-131)	Eén injectie vernietigt het afwijkende schildklierweefsel	Geneest meer dan 90% van de katten met één behandeling. Alleen beschikbaar bij gespecialiseerde centra. De kat blijft enkele dagen opgenomen omdat hij tijdelijk radioactief is

Je dierenarts helpt je kiezen op basis van de leeftijd van je kat, eventuele andere gezondheidsproblemen, zijn karakter en de behandelingen die in jouw omgeving beschikbaar zijn. Veel katten beginnen met tabletten, ook als er later een andere behandeling gepland staat.

Leven met een kat met hyperthyreoïdie

• Geef de medicatie precies volgens voorschrift en sla de controles niet over: bloedonderzoek laat je dierenarts zien of de dosering goed is.
• Weeg je kat regelmatig. Weer aankomen tot een gezond gewicht is een heel goed teken.
• Let op bijwerkingen van tabletten (minder eetlust, braken, jeuk aan de kop) en meld die aan je dierenarts.
• Was je handen nadat je tabletten of oorgel hebt gegeven.

Met behandeling worden de meeste katten weer zichzelf: rustiger, beter op gewicht, met een mooiere vacht en, in veel huizen, weer wat stillere nachten. De vooruitzichten voor behandelde katten zijn goed.

Valt je oudere kat af of miauwt hij ’s nachts luid? Maak dan een afspraak bij de dierenarts. Dit is zo’n aandoening waarbij het stellen van de diagnose echt veel kan opleveren.