Waarom ontklauwen nooit de oplossing is (en wat wél helpt)

Een bekraste bank, gordijnen aan flarden en een kat die bijzonder tevreden naar zijn werk kijkt. Frustrerend, zeker. Toch hoor je nog steeds weleens het advies: "Laat hem gewoon ontklauwen." Voordat iemand dat overweegt, leggen we uit wat ontklauwen echt inhoudt en waarom er veel betere oplossingen zijn. Bekijk het korte filmpje hierboven en lees dan verder.

Wat ontklauwen eigenlijk is

Ontklauwen (de medische term is onychectomie) klinkt als een manicure. Dat is het niet. De nagel van een kat groeit rechtstreeks uit het laatste botje van de teen. Om te voorkomen dat de nagel teruggroeit, moet je dus dat laatste botje amputeren, bij elke teen van de poot, meestal bij beide voorpoten.

Om het je voor te stellen: het is alsof je van elke vinger het topje afsnijdt, tot aan het laatste gewricht.

Waarom het schadelijk is

Katten lopen op hun tenen. Hun nagels helpen ze bij het balanceren, klimmen, uitrekken en verdedigen. Als je het uiteinde van elke teen verwijdert, verandert de manier waarop een kat staat en beweegt. De gevolgen kunnen een leven lang aanhouden.

Een onderzoek uit 2017, gepubliceerd in het Journal of Feline Medicine and Surgery, vergeleek ontklauwde katten met katten die niet ontklauwd waren. Ontklauwde katten hadden:

• ongeveer 3 keer zoveel kans op rugpijn
• ongeveer 4 keer zoveel kans om te bijten
• ongeveer 7 keer zoveel kans om buiten de kattenbak te plassen of te poepen

Bij veel ontklauwde katten waren op röntgenfoto's ook achtergebleven botfragmenten in de poten te zien. Die vergrootten de kans op problemen. Onderzoekers leggen een verband tussen deze problemen en langdurige pijn. Katten verbergen pijn heel goed, waardoor die vaak onopgemerkt blijft. Een kat die de kattenbak mijdt (grit doet pijn aan gevoelige poten) of bijt bij aanraking, doet niet "moeilijk". Misschien heeft die kat pijn.

Ontklauwen is verboden in Spanje

De nationale wet in Spanje, Ley 7/2023 (de Spaanse dierenwelzijnswet), verbiedt het verminken van gezelschapsdieren. Er geldt alleen een uitzondering bij een echte medische of chirurgische noodzaak, vastgesteld door een dierenarts. Verminking om cosmetische redenen of voor het gemak is niet toegestaan. Spaanse kattenwelzijnsorganisaties noemen ontklauwen uitdrukkelijk als een van de ingrepen die nu verboden zijn. Ook veel andere Europese landen verbieden het.

Een kat ontklauwen alleen om meubels te beschermen is geen medische noodzaak. Er zijn zeldzame gevallen waarin een ingreep wel medisch nodig is, bijvoorbeeld bij een tumor of een ernstige infectie in een teen. Dat is aan de dierenarts om te beoordelen.

Waarom katten krabben

Krabben is geen slecht gedrag. Het is onmisbaar kattengedrag:

• Nagelverzorging: het verwijdert het oude buitenste laagje van de nagels.
• Uitrekken: door lekker te krabben rekt een kat de rug, schouders en poten.
• Markeren: geurklieren in de poten laten een boodschap achter: "dit is van mij".
• Een fijn gevoel: het helpt spanning en opwinding kwijt te raken (misschien merk je dat je kat flink krabt als je thuiskomt).

Je kunt een kat het krabben niet afleren, en dat moet je ook niet proberen. Het doel is dat je kat op een andere plek gaat krabben.

Zo red je je bank, op een katvriendelijke manier

1. Bied een betere krabpaal aan

De meeste katten hebben graag:

• hoog en stevig: hoog genoeg om zich helemaal uit te rekken en zwaar genoeg om niet te wiebelen (een wiebelpaal wordt genegeerd)
• ruw materiaal, zoals sisaltouw of sisalstof
• zowel verticale als horizontale krabplekken: sommige katten krabben liever aan een platte kartonnen krabplank op de vloer

2. Zet de krabpaal op de juiste plek

De plek is belangrijker dan de prijs. Zet krabpalen:

• vlak naast de meubels waar je kat nu aan krabt
• bij de slaapplek (katten krabben graag even lekker na het wakker worden)
• bij doorgangen en drukke plekken, waar ze graag markeren

3. Maak de krabpaal aantrekkelijk

Wrijf wat kattenkruid op de paal (veel katten reageren daarop), speel er met een hengeltje en prijs of beloon je kat wanneer die de paal gebruikt. Straf je kat nooit voor krabben: dat maakt alleen maar bang en leert je kat niet waar krabben wél mag.

4. Maak de bank tijdelijk minder aantrekkelijk

Bedek tijdens het oefenen de favoriete krabplek met een plaid of bankbeschermer, of probeer dubbelzijdige tape die hiervoor bedoeld is. Zodra de krabpaal favoriet is, kun je die bescherming meestal weghalen.

5. Knip de puntjes

Door om de paar weken alleen de scherpe nagelpuntjes te knippen, beperk je de schade. Knip alleen het doorzichtige puntje, nooit het roze deel (het leven). Twijfel je? Vraag je dierenarts of een trimmer om het voor te doen.

Als je er niet uitkomt

Wordt het krabben echt een probleem, of lijkt je kat uit stress te krabben? Overleg dan met je dierenarts of een gediplomeerde kattengedragsdeskundige. Er is altijd een oplossing zonder amputatie.

De bank overleeft het. De nagels blijven. Iedereen blij, behalve de krabpaal. Maar die maakte toch al geen schijn van kans.