Waarom gebruikt mijn kat de kattenbak niet?

Plas of poep buiten de kattenbak vinden is vervelend, maar je kat is niet stout en neemt ook geen wraak. Onzindelijkheid is een van de meest voorkomende redenen waarom katten in de opvang belanden. Toch is het bijna altijd op te lossen zodra je de oorzaak hebt gevonden.

Eerst het spoedgeval: een kater die perst

Gaat je kat, vooral als het een kater is, steeds naar de kattenbak en perst je kat terwijl er weinig of geen urine komt, miauwt je kat klagelijk in de bak of likt je kat veel aan de geslachtsdelen? Ga dan onmiddellijk naar de dierenarts. Dit kan een verstopping van de urinebuis zijn, die binnen enkele uren tot dagen levensbedreigend wordt.

Stap 1: sluit medische oorzaken uit

Een plotselinge verandering in het plas- of poepgedrag heeft vaak een medische oorzaak. Veelvoorkomende oorzaken zijn:

• Urinewegproblemen: cystitis (blaasontsteking, vaak door stress), blaasgruis, blaasstenen of een infectie. Signalen: vaak kleine beetjes plassen, persen, bloed in de urine en plassen op koele oppervlakken zoals tegels of in het bad.
• Artrose: in een bak met hoge randen klimmen doet pijn (zie artrose bij katten).
• Nierziekte, diabetes of een te snel werkende schildklier: vaker en meer plassen, soms meer dan de bak aankan.
• Verstopping of diarree: een pijnlijke ervaring op de bak kan ervoor zorgen dat een kat die gaat vermijden (zie IBD bij katten).

Maak eerst een afspraak bij de dierenarts, voordat je thuis alles omgooit.

Stap 2: neem de kattenbakken onder de loep

Katten zijn nogal kieskeurig als het om hun toilet gaat. Veelvoorkomende problemen:

• Te weinig bakken. De vuistregel is één bak per kat, plus één extra. Drie katten hebben dus vier bakken nodig, op verschillende plekken.
• Niet schoon genoeg. Schep de bak minstens één keer per dag uit en was hem regelmatig met milde, ongeparfumeerde zeep.
• Verkeerde kattenbakvulling. De meeste katten hebben het liefst fijne, ongeparfumeerde, klontvormende kattenbakvulling. Geparfumeerde vulling en sterk ruikende schoonmaakmiddelen kunnen ze afschrikken.
• Te klein of met een kap. Veel katten hebben liever een ruime, open bak, ongeveer 1.5 keer zo lang als de kat.
• Ongunstige plek. Een lawaaiige plek (naast de wasmachine), een drukke gang of pal naast het voer en water. Kies rustige, beschutte plekken waar je kat makkelijk weg kan.
• Hoge randen bij oudere katten: zorg voor minstens één lage instap.

Stap 3: kijk of er stress speelt

Stress kan zowel blaasontsteking als onzindelijkheid veroorzaken. Veelvoorkomende aanleidingen: een nieuwe kat, baby of partner, een verhuizing, een verbouwing, katten buiten voor het raam of spanningen tussen katten in huis. Een andere kat kan je kat bij de kattenbak opwachten en belagen.

Wat helpt: bakken op verschillende plekken, zodat geen enkele kat ze allemaal kan bewaken, genoeg schuil- en rustplekken, een voorspelbaar dagritme en elke dag spelen.

Sproeien is iets anders

Sproeien (een kleine hoeveelheid urine tegen verticale oppervlakken zoals muren of gordijnen) is geurmarkering en hangt vaak samen met stress of andere katten. Het komt het meest voor bij katten die niet gesteriliseerd/gecastreerd zijn: sterilisatie/castratie helpt veel. Katten die sproeien, gebruiken de kattenbak meestal ook nog gewoon.

Ongelukjes schoonmaken

Gebruik een enzymatische reiniger die bedoeld is voor urine van huisdieren. Schoonmaakmiddelen op basis van ammoniak ruiken voor katten naar urine en kunnen ze juist naar dezelfde plek teruglokken.

Straf je kat nooit

Schreeuwen, je kat met de neus erin duwen of straffen maakt het alleen maar erger: het verhoogt de stress en kan ervoor zorgen dat je kat zich verstopt om te plassen. Heb geduld, zoek de oorzaak en pak die samen met je dierenarts aan.