Kociak na ulicy? Co robić (a czego nie)

Skręcasz za róg, a tam: maleńki kociak w doniczce, pudełku albo pod samochodem. Miauczy, jakby właśnie kończył się świat. Aż cię korci, żeby od razu wziąć go na ręce. Najpierw przeczytaj ten poradnik (albo obejrzyj krótki film powyżej). To, co zrobisz w pierwszych godzinach, ma ogromne znaczenie — a właściwe działanie często nie jest tym, co podpowiada serce.

Najpierw: czy kociak naprawdę jest sam?

Najczęściej nie. Kocie mamy zostawiają młode w kryjówce, gdy idą polować, i nie wracają, dopóki nad gniazdem stoi człowiek. Przy mamie kocięta mają znacznie większe szanse na przeżycie: karmi je, myje i ogrzewa tak, jak nikt inny nie potrafi.

Zanim więc cokolwiek zrobisz:

• Odsuń się i obserwuj z daleka, najlepiej z wnętrza budynku albo z takiej odległości, by mama nie bała się wrócić.
• Daj jej kilka godzin. Jeśli kocięta są ciche, mają okrągłe brzuszki i tulą się do siebie, mama najprawdopodobniej wróci.
• Nie czekaj bez końca. Większość stowarzyszeń zaleca działanie, jeśli mama nie wróci po około 8 godzinach.
• Jeśli miejsce jest niebezpieczne (droga, plac budowy, psy w pobliżu), możesz przenieść kocięta kawałek dalej, w bezpieczniejsze miejsce — ale na tyle blisko, by mama nadal mogła je znaleźć.

Lornetka jest opcjonalna. Cierpliwość — nie.

Kiedy działać natychmiast

Nie czekaj, jeśli kociak:

• jest w niebezpieczeństwie: na drodze, w odpływie, w pobliżu psów, na ulewnym deszczu albo w mocnym słońcu
• jest ranny albo wyraźnie chory
• jest zimny w dotyku, wiotki albo bardzo słaby
• ma oczy oblepione zaschniętą wydzieliną lub posklejane, jest bardzo brudny albo obsiadły go pchły lub muchy
• płacze bez przerwy od wielu godzin, a mamy ani śladu

W każdej z tych sytuacji delikatnie zabierz kociaka w bezpieczne miejsce (pudełko z ręcznikiem sprawdzi się idealnie), zapewnij mu ciepło i jak najszybciej skontaktuj się z weterynarzem lub miejscowym stowarzyszeniem.

Najpierw ogrzewanie, potem jedzenie

To najważniejsza zasada — i właśnie tutaj najwięcej osób popełnia błąd. Kocięta poniżej około czwartego tygodnia życia nie potrafią same utrzymać ciepła, a wychłodzony kociak nie jest w stanie trawić jedzenia. Nigdy nie karm zimnego kociaka. Możesz mu tym poważnie zaszkodzić.

Jeśli uszy, opuszki łap albo brzuszek są chłodne:

• Włóż kociaka do pudełka z miękkim ręcznikiem i ustaw je w ciepłym pomieszczeniu, z dala od przeciągów i innych zwierząt.
• Użyj termoforu albo maty grzewczej ustawionej na niską temperaturę, zawsze owiniętych ręcznikiem, i najpierw sprawdź ciepło na własnej skórze.
• Zostaw w pudełku miejsce, żeby kociak mógł odpełznąć od źródła ciepła, gdy zrobi mu się za gorąco.
• Ogrzewaj malucha stopniowo, a jeśli nie zacznie się ożywiać, zabierz go do weterynarza.

Dopiero gdy kociak będzie ciepły i zacznie się ruszać, możesz pomyśleć o jedzeniu.

Czym karmić kociaka (a czego nigdy mu nie podawać)

• Nigdy mleka krowiego (ani koziego). Nie dostarcza kociętom odpowiednich składników odżywczych i może wywołać silną biegunkę, niebezpieczną dla takiego maleństwa. Wybaczcie, krowy.
• Używaj preparatu mlekozastępczego dla kociąt, kupionego u weterynarza lub w sklepie zoologicznym i podgrzanego mniej więcej do temperatury ciała.
• Karm w pozycji na brzuszku, nigdy na plecach jak ludzkie niemowlę: u kociaka leżącego na plecach mleko może dostać się do płuc.
• Pozwól maluchowi ssać we własnym tempie. Nie ściskaj butelki i nie wciskaj mu mleka na siłę.

Nieco starsze kocięta (od około 4 tygodnia życia) mogą zacząć jeść miękką papkę z mokrej karmy dla kociąt wymieszanej z preparatem mlekozastępczym. Jeśli nie wiesz, ile i jak często podawać, weterynarz dobierze porcje i częstotliwość karmienia do masy ciała malucha.

Jak często jedzą kocięta?

Orientacyjnie:

• Poniżej 2 tygodni: co 2 do 3 godzin, w dzień i w nocy
• Od 2 do 4 tygodni: co 3 do 4 godzin
• Od 4 tygodni: początki jedzenia mokrej karmy, rzadsze karmienia

Tak, o 2 i o 4 nad ranem też. Gratulacje: od teraz pełnisz obowiązki kociej mamy.

Pomoc w toalecie

Kocięta poniżej około trzeciego tygodnia życia nie potrafią samodzielnie siusiać ani robić kupy; mama pobudza je do tego lizaniem. Musisz ją w tym zastąpić: po każdym karmieniu delikatnie pocieraj dół brzuszka i pupę płatkiem kosmetycznym albo miękką ściereczką zwilżoną ciepłą wodą i odciśniętą. Mało w tym splendoru. Ale bez tego ani rusz.

Ile kociak ma tygodni?

Od wieku zależy niemal wszystko, więc warto przyjrzeć się maluchowi:

Co widzisz	Przybliżony wiek
Zamknięte oczy, być może resztka pępowiny	Poniżej 1 tygodnia
Oczy się otwierają, maluch nadal raczej pełza, niż chodzi	Od 1 do 2 tygodni
Uniesione uszy, pierwsze zęby, pierwsze chwiejne kroki	Około 3 do 4 tygodni
Chodzi, bawi się, poluje na twoje sznurowadła	Od około 5 tygodni
Biega, je samodzielnie	Od 8 tygodni

W razie wątpliwości weterynarz oceni wiek i przy okazji zważy kociaka.

Idź do weterynarza

Jak najszybciej zabierz kociaka do weterynarza. Oceni jego wiek, masę ciała i ogólny stan zdrowia, sprawdzi, czy ma pasożyty, i powie ci, czego maluch potrzebuje. Nie podawaj na własną rękę żadnych środków na pchły ani na odrobaczanie: wiele z nich jest niebezpiecznych dla bardzo młodych kociąt.

Nie zapomnij o mamie

Jeśli mama wróci i jest przyjazna, może mieć opiekuna: poproś o sprawdzenie, czy ma mikroczip, i popytaj w okolicy. Jeśli to kotka wolno żyjąca, kocięta są najdobitniejszym znakiem, że potrzebuje sterylizacji, najlepiej po odstawieniu młodych od mleka. Inaczej następnej wiosny w tej samej doniczce pojawią się kolejne maluchy. Miejscowe stowarzyszenie lub urząd gminy mogą pomóc w odłowieniu kotki, sterylizacji i wypuszczeniu jej z powrotem.

W Hiszpanii: co mówi prawo

Zgodnie z Ley 7/2023 (hiszpańska ustawa o ochronie zwierząt) koty muszą mieć mikroczip, a kociąt nie wolno oddawać przed ukończeniem 8 tygodni życia. Adopcje powinny odbywać się za pośrednictwem zarejestrowanych organizacji ochrony zwierząt. Jeśli więc nie możesz zatrzymać kociaka, kolejnym krokiem jest kontakt z miejscową protectora (stowarzyszeniem ratującym zwierzęta), ayuntamiento (urzędem miasta lub gminy) albo weterynarzem — nie post w mediach społecznościowych.

Jeśli jesteś w pobliżu La Floresta (Lleida), napisz do nas, a pomożemy ci ustalić, co dalej.

Masz wątpliwości? Zapytaj

Każdy kociak i każda sytuacja są trochę inne. Jeśli nie wiesz, czy jeszcze czekać, czy już działać, zapytaj weterynarza lub miejscowe stowarzyszenie. Właśnie po to jesteśmy. Później nasz film o rozwoju kociaka miesiąc po miesiącu pokaże ci, jak wygląda pierwszy rok życia. A jeśli nowy współlokator zostanie z tobą, pora na kolejny krok: przygotowanie domu na nowego kota.

Ten poradnik zawiera ogólne informacje i nie zastępuje porady weterynaryjnej. Jeśli kociak wygląda na chorego, od razu skontaktuj się z weterynarzem.